Pazaryeri stok senkronu: aşırı satış neden olur, nasıl biter

Aynı depodaki 10 adet ürünü Trendyol, Hepsiburada, N11 ve kendi sitenizde aynı anda satışa açtığınızda, dört kanal da “10 adet var” der. İki kanaldan aynı dakikada altışar sipariş gelirse elinizde 12 sipariş ve 10 ürün olur. Bu bir yazılım hatası değil, tasarım hatasıdır: stok tek, taahhüt dört yerde veriliyor.

Senkron sıklığını artırmak çözüm değil

Ekipler ilk refleks olarak senkron aralığını 15 dakikadan 1 dakikaya çeker. Bu, sorunu küçültür ama bitirmez; çünkü aşırı satış senkronlar arasındaki saniyelerde olur. Üstelik pazaryerlerinin istek limitleri (rate limit) bu yaklaşımı kısa sürede duvara toslatır. Sık senkron, doğru mimarinin yerine geçmez.

Rezervasyon: tek doğru mekanizma

Doğru kurguda stok üç değere ayrılır:

Değer	Anlamı
Fiziksel stok	Depoda fiilen bulunan miktar
Rezerve	Sipariş alınmış ama henüz sevk edilmemiş miktar
Satılabilir	Fiziksel − rezerve − tampon

Kanallara gönderilen sayı her zaman satılabilir olmalıdır. Sipariş düştüğü an rezerve artar, satılabilir düşer ve tüm kanallara yeni değer itilir. İptal veya iade olduğunda rezerve azalır. Bu mantık merkezde tek bir serviste durmalı; her kanal entegrasyonu kendi hesabını yaparsa tutarlılık imkânsızlaşır.

Kanal başına tampon

Hızlı dönen ve tek adetli ürünlerde tampon şarttır. Pratik bir kural: günlük satış hızı yüksek ürünlerde her kanala satılabilir stoğun tamamını değil, bir miktar eksiğini gönderin. Tampon miktarını ürün bazında sabitlemek yerine satış hızına göre otomatik hesaplamak, hem aşırı satışı hem de gereksiz stok saklamayı azaltır. Son 1–2 adette kanal sayısını kısmak (yalnızca kendi sitenizde bırakmak) da işe yarar bir taktiktir.

Webhook’a güvenin, ama doğrulayın

Pazaryerleri sipariş bildirimini webhook ile gönderir. Webhook’lar kaybolabilir, geç gelebilir veya aynı bildirim iki kez düşebilir. Bu yüzden iki mekanizma birlikte çalışmalıdır: anlık işlem için webhook, güvence için periyodik sipariş çekme (polling). Her siparişi pazaryeri sipariş numarasıyla tekilleştirin; aksi halde aynı sipariş iki kez işlenir ve stok iki kez düşer.

Gecelik mutabakat

Her gece şu üç karşılaştırma otomatik çalışmalıdır: kanallardaki stok ile merkezdeki satılabilir stok, kanallardaki sipariş sayısı ile sisteme düşen sipariş sayısı, ve rezerve edilmiş ama 48 saattir sevk edilmemiş kalemler. Uyuşmayan her kalem operasyona rapor edilmelidir. Entegrasyonlar gürültüyle değil sessizce bozulur; mutabakat bu sessizliği kıran tek şeydir.

Aşırı satış olduğunda

Sıfır hata hedefi gerçekçi değildir; hazırlıklı olmak gerçekçidir. Aşırı satış anında müşteriye ne söyleneceği, hangi kanalda iptalin ceza puanına etkisi olduğu ve alternatif ürün önerisinin nasıl yapılacağı önceden yazılı olmalıdır. Operasyonun hızlı ve tutarlı davranması, hatanın kendisinden daha belirleyicidir.